Konsorcjum dla amantadyny

z prof. Konradem Rejdakiem,
kierownikiem Kliniki Neurologii SP Szpitala Klinicznego nr 4 w Lublinie,
rozmawia Anna Augustowska

  • W Polsce od kwietnia, a od maja już w wielu ośrodkach na świecie, prowadzone są badania nad wpływem amantadyny na przebieg COVID‑19. Jak przebiega to badanie?

– Dla ścisłości: Klinika Neurologii SPSK 4 w Lublinie przy ul. Jaczewskiego 8 prowadzi projekt naukowy „Zastosowanie amantadyny w zapobieganiu progresji i leczeniu objawów COVID‑19 u pacjentów zarażonych wirusem SARS‑CoV‑2”.

Celem tego projektu jest ocena skuteczności i bezpieczeństwa amantadyny w zapobieganiu progresji infekcji COVID‑19 w kierunku rozwoju ostrej niewydolności oddechowej oraz następstw neurologicznych zakażenia. Ostatnio nasz projekt dołączył do międzynarodowego konsorcjum, prowadzącego badania nad skutecznością amantadyny i jej pochodnych w leczeniu infekcji SARS‑CoV‑2. Co napawa nas dumą, nasz wkład – lubelskich naukowców (pierwszy raport kliniczny opublikowany w piśmiennictwie światowym) – został zauważony i doceniony. Znaleźliśmy się tym samym w gronie największych i najbardziej prestiżowych europejskich ośrodków naukowo‑badawczych.

Na początku marca 2020 r. prof. Konrad Rejdak z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie oraz prof. Paweł Grieb z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego PAN jako pierwsi na świecie opublikowali raport kliniczny, dotyczący amantadyny w kontekście COVID‑19. Pisali wtedy, że lek stosowany przez pacjentów cierpiących na chorobę Parkinsona czy stwardnienie rozsiane może łagodzić przebieg infekcji wywołanej przez SARS‑CoV‑2, w oparciu o obserwację kliniczną prof. Konrada Rejdaka. Publikacja jest szeroko cytowana na świecie.
  • Powiedzmy, jakie ośrodki naukowe realizują te badania?

– Konsorcjum współtworzą między innymi: Uni­versity of Copenhagen (Dania); Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (Niemcy); University of Barcelona (Hiszpania); University of Athens (Grecja); Aarhus University (Dania) i KU Leuven (Belgia). Już jako konsorcjum złożono projekt naukowy pt.: „New Avenues For Covid‑19treatment With Amantadine And Other Ion Channel Blockerssuitable For Drug Repurposing” w prestiżowym konkursie Horison 2021.

  • Jaką rolę pełnią w tym projekcie lubelscy naukowcy?

– Udziałem lubelskich specjalistów w działalności konsorcjum będzie badanie kliniczne, realizowane w naszej klinice w PSK4 razem z partnerskimi ośrodkami klinicznymi z Lublina (Sz.W. im. Jana Bożego), Warszawy, Grudziądza, Wyszkowa i Rzeszowa zatytułowane „Zastosowanie amantadyny w zapobieganiu progresji i leczeniu objawów COVID‑19 u pacjentów zarażonych SARS‑CoV‑2”. Całość przedsięwzięcia jest finansowana przez Agencję Badań Medycznych i ma charakter niekomercyjnego badania klinicznego, które z założenia jest uzupełnieniem świadczeń medycznych finansowanych przez NFZ. Ponadto wraz z zespołem Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN pod kierownictwem prof. Pawła Grieba, zespół badaczy rozpocznie badania nad biowskaźnikami biochemicznymi w monitorowaniu progresji i powikłań COVID‑19.

Co istotne, w Danii i Grecji rozpoczęło się bliźniacze badanie kliniczne z zastosowaniem amantadyny w terapii infekcji SARS‑CoV‑2 w oparciu o protokół podobny do opracowanego przez polskich naukowców. Musimy łączyć siły i zdawać sobie sprawę, że trwa wyścig z czasem. Pandemia opada, ale jest tak samo groźna, jak była. Niech nas to nie zwiedzie.

  • Musimy szukać leków?

– To oczywiste. Nadal nie mamy leku na wczesną fazę infekcji, który może zapobiegać progresji do COVID‑19. Amantadyna może nim być, to lek powszechnie stosowany w neurologii od ponad 30 lat i dobrze tolerowany przez pacjentów. Nie jest to jakaś nieznana substancja. Oczywiście na obecnym etapie mamy do czynienia z serią przypadków, a nie z wynikami badań kontrolowanych. I na tę chwilę nie ma podstaw do wpisywania leku w rekomendacje, bo te opierają się na zgromadzonych dowodach naukowych. Ale mamy kilka tysięcy doniesień od osób w Polsce, które brały lek poza wskazaniem rejestracyjnym i zgłaszają, że działa. Nasze badania powinny rozwiać wszelkie wątpliwości. Na pewno nie jest to „cudowna tabletka na COVID‑19”, ale nasza koncepcja opiera się na wczesnej interwencji z użyciem tego leku, aby zapobiec progresji choroby do niewydolności oddechowej i powikłań neurologicznych. Pamiętajmy, że lek penetruje do układu nerwowego, a wirus atakuje układ nerwowy.

  • Do tego potrzebni są pacjenci – osoby spełniające wymagane badaniem kryteria. Stąd Pana apel i prośba, aby ci chorzy byli kierowani do Kliniki Neurologii?

– To nasza gorąca prośba do lekarzy, zarówno lekarzy POZ, jak i lekarzy dyżurujących w SOR‑ach. Do badania będą włączani pacjenci dorośli, u których potwierdzono w badaniu laboratoryjnym zakażenie wirusem SARS‑CoV‑2 (testem PcR lub antygenowym w ciągu ostatnich 5 dni) lecz nie zdiagnozowano zaawansowanej niewydolności oddechowej.

Przy kwalifikacji do niniejszego badania, u każdego chorego zostanie wykonane, w ramach standardowej opieki medycznej, badanie KT klp (lub rtg), badania laboratoryjne oraz badanie EKG. Obserwacja chorych będzie prowadzona w określonych punktach czasowych od momentu włączenia i może się odbywać w warunkach szpitalnych lub domowych, zgodnie ze stanem pacjenta. Każdy pacjent otrzyma aktywne leczenie – albo od momentu włączenia lub po 2 tygodniach obserwacji.

Badanie realizuje interdyscyplinarny zespół: lek. Adrianna Zasybska, lek. Katarzyna Stelmasiak, lek. Aleksandra Cieniuch‑Paciejewska i dr hab. Ewa Papuć z Kliniki Neurologii oraz dr Jan Siwiec, lekarz kierujący Obszarem Izolacyjnym. W szpitalu im. Jana Bożego program realizują dr Sławomir Kiciak, lek. Piotr Dąbrowski i lek. Agnieszka Rodak‑Pokora. Do współpracy zapraszamy również innych lekarzy.

Dziękuję za wsparcie ze strony rektora UM prof. Wojciecha Załuski oraz dyrekcji SPK 4 i zespołu Centrum Innowacyjnych Terapii SPSK nr 4 w Lublinie.

Prosimy o kontakt telefoniczny pod specjalnie uruchomionym numerem telefonu:

infolinia szpitalna: 81 724 42 07 (od poniedziałku do piątku w godz. 7.30‑15.00).

Bezpośredni kontakt z Zespołem Obszaru Izolacyjnego SPSK nr 4: 81 724 48 73.