Dziewczęta u ginekologa

z prof. Tomaszem Paszkowskim,
kierownikiem III Katedry i Kliniki Ginekologii UM w Lublinie, członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników oraz Polskiego Towarzystwa Andropauzy i Menopauzy i prezesem Polskiego Towarzystwa Ginekologii Estetycznej i Rekonstrukcyjnej,
rozmawia Anna Augustowska

  • Czym zajmuje się ginekologia dziewczęca?

– Ginekologia dziewczęca, zwana również ginekologią wieku rozwojowego, zajmuje się problemami ginekologicznymi dziewczynek i nastolatek od urodzenia do osiągnięcia 18 roku życia. W klinicznym Oddziale Ginekologii SPSK4 zajmujemy się tymi pacjentkami już od ponad 20 lat, czyli od momentu rozpoczęcia w poliklinice działalności Poradni Ginekologii Dziewczęcej, w której na początku przyjmowała dr Ewa Baszak‑Radomańska, a obecnie zespół naszych koleżanek pod kierownictwem dr Ewy Woźniakowskiej. Naturalną konsekwencją działalności tej poradni jest coraz częstsza potrzeba hospitalizowania młodocianych pacjentek w naszej klinice, gdzie wykonywane są wszystkie procedury diagnostyczne i lecznicze niemożliwe do wykonania w trybie ambulatoryjnym. Trafiają tu pacjentki zarówno w celu pogłębienia diagnostyki, jak i leczenia zabiegowego.

  • Czy leczenie dziewcząt to trudne wyzwanie dla ginekologa?

– Przyjęcie w poliklinice, a także hospitalizacja młodocianej pacjentki to spore wyzwanie dla ginekologów. Wizyta u ginekologa jest zawsze dla dziewczynki źródłem ogromnego stresu, a naszym zadaniem jest go jak najskuteczniej zminimalizować. W naszej poradni pracują wyłącznie kobiety. Procedura ginekologicznego badania fizykalnego jest u młodocianej pacjentki odpowiednio zmodyfikowana i odbywać się powinna w obecności matki. Pewne procedury diagnostyczne, np. waginoskopia, wykonywane są w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym. Staramy się stwarzać jak najmniej stresujące warunki pobytu naszych najmłodszych pacjentek w klinice – w szczególnych przypadkach umożliwiamy hospitalizację dziewczynki razem z matką. Często ograniczoną wartość diagnostyczną ma w tych przypadkach wywiad lekarski. Wiele problemów klinicznych z dziedziny ginekologii dziewczęcej ma interdyscyplinarny charakter i wymaga od lekarza wiedzy nie tylko z zakresu naszej specjalności, ale również z zakresu np. endokrynologii, pediatrii czy psychiatrii. Wprawdzie w Polsce nie istnieje odrębna specjalizacja z zakresu ginekologii wieku rozwojowego, ale można uzyskać międzynarodową specjalizację z tego zakresu, którą w Polsce posiada zaledwie kilka osób. W naszym zespole taką specjalizację posiada dr n. med. Ewa Woźniakowska, która odbyła w tym celu szereg szkoleń w wielu krajach Europy zakończonych trudnym egzaminem międzynarodowym.

  • Jakie mogą być konsekwencje niepodjęcia lub opóźnienia leczenia dziewczynki z problemami ginekologicznymi?

– Konsekwencje mogą być groźne i dotyczyć całego późniejszego życia pacjentki. Przykładem może być nierozpoznanie lub opóźnione leczenie zaburzeń dojrzewania płciowego, czy też przewlekłych infekcji narządów płciowych u dziewcząt. W przypadku tych ostatnich brak leczenia może skutkować niepłodnością.

  • Czy u dziewcząt mogą występować ginekologiczne nowotwory złośliwe?

– Tak, aczkolwiek są to przypadki stosunkowo rzadkie. Pacjentki takie są diagnozowane i operowane w naszej klinice. W tej grupie wiekowej występują np. germinalne guzy jajników, wśród których zdarzają się bardzo agresywne nowotwory złośliwe np. rak zarodkowy. Odpowiednio wcześnie rozpoznane tego typu guzy wymagają, poza optymalnym zakresem leczenia operacyjnego, również terapii adiuwantowych np. w postaci chemioterapii. Tam, gdzie tylko można, priorytetem operatora jest również zachowanie płodności pacjentki.

  • Jak powinna wyglądać profilaktyka chorób ginekologicznych u dziewcząt?

– Nie zaleca się odbywania rutynowych wizyt ginekologicznych u bezobjawowych młodocianych pacjentek. Ogromną rolę odgrywa zatem matka, która powinna odpowiednio zareagować na pojawienie się niepokojących objawów i skonsultować córkę ze specjalistą. Niestety, ciągle zdarzają się przypadki, gdzie trafia do nas dziewczynka z ogromnym guzem jajnika powodującym, że brzuch wygląda jak w donoszonej ciąży, a objawy temu towarzyszące dziecko bardzo długo ukrywało przed rodzicami. Warto przy tej okazji wspomnieć o szczepieniach przeciwko HPV, które jeśli wykonane są przed inicjacją seksualną skutecznie zmniejszają ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Niemożliwa do przecenienia jest tutaj rola rodziców, a szczególnie matki w zakresie decyzji o szczepieniu. Dziewczynki w wieku 12 lat mieszkające w Lublinie mogą skorzystać z bezpłatnego szczepienia tego typu.

  • Co powinno skłonić dziewczynkę/nastolatkę do wizyty u ginekologa?

– Najczęstsze objawy zgłaszane przez leczone przez nas młodociane pacjentki to zaburzenia cyklu miesiączkowego, szczególnie w postaci krwotoków miesiączkowych, złowonne ropne upławy lub zmiany zapalne na sromie, czy też objawy zespołów hyperandrogennych (np. nadmierne owłosienie typu męskiego). Są to tylko przykłady wskazań do przeprowadzenia badania ginekologicznego w dziewczynki.

  • Panie Profesorze – jest Pan pre­zesem Polskiego Towarzystwa Ginekologii Estetycznej i Re­kon­strukcyjnej – czy wśród kandydatek do tego typu zabiegów zdarzają się młodociane pacjentki?

– Niestety, tak. Wyjąwszy rzadkie przypadki ekstremalnego przerostu warg sromowych mniejszych, wykonywanie zabiegów takich jak labioplastyka u niepełnoletnich pacjentek jest bezwzględnie przeciwwskazane. Bezkrytyczny odbiór treści internetowych oraz coraz bardziej odbiegający od fizjologii kanon tzw. idealnej urody powodują niestety wzrastające zainteresowanie bardzo młodych pacjentek zabiegami z dziedziny ginekologii estetycznej. W takich przypadkach często wystarczy wytłumaczyć pacjentce, że istnieje wiele wariantów anatomicznych prawidłowego wyglądu tzw. okolic intymnych.

  • ginekologii dziewczęcej chyba mówi się zbyt mało?

– Istotnie, wiedza na ten temat jest skąpa i to zarówno wśród rodziców, jak i lekarzy POZ.

Warto więc podkreślić, że nasza poradnia ginekologii dla dziewcząt zlokalizowana jest w Poliklinice SPSK4, działa we wtorki, rejestracja jest możliwa pod nr tel. 81 724 45 03 i, co ważne, nie jest wymagane skierowanie od lekarza POZ.