Sąd administracyjny zmienia stanowisko

MEDICUS 05/2014

Ubiegasz się o kontrakt z NFZ – masz prawo poznać ofertę konkurenta

Sąd administracyjny zmienia stanowisko

Powszechnie wiadomo, że podmiot leczniczy w starciu z NFZ jest na pozycji, która nie daje dużych szans powodzenia. Dla walczących o kontrakt z publicznym płatnikiem, którym odmówiono wglądu do akt, pojawiło się światełko w tunelu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dotychczas prezentowane stanowisko prezesa NFZ, zgodnie z którym odmowa udostępnienia stronom skarżącym dokumentacji ofertowej złożonej przez konkurencyjnych świadczeniodawców, biorących udział w postępowaniu konkursowym, wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego – budzi uzasadnione wątpliwości. Orzeczenie wydano w wyniku rozpoznania skargi lekarza dentysty, właścicielki gabinetu, na odrzucenie przez NFZ odwołania
od wyniku konkursu na świadczenie usług stomatologicznych.

Jakimi motywami kierował się Sąd zmieniając stanowisko? Otóż, płaszczyznę prawną orzekania stanowiły między innymi przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Określono w nich tryb i zasady procedury dotyczącej postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami. W jego pierwszej fazie przeprowadzany jest tzw. konkurs ofert. Ustawa zobowiązuje organy Funduszu do równego traktowania wszystkich świadczeniodawców, w tym zachowania podczas postępowania zasad uczciwej konkurencji, porównywania ofert według określonych kryteriów, wskazuje też reguły wyboru oferty. Świadczeniodawcom, których interes prawny doznał, w ich ocenie, uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz powyższych zasad, przysługują środki odwoławcze – odwołanie i skarga. Jeżeli żaden z uczestników nie skorzysta z możliwości ich złożenia, postępowanie się kończy. Jeśli jednak którykolwiek z podmiotów postępowania złoży odwołanie, rozpoczyna się faza druga – administracyjna.

W ocenie Sądu to moment kluczowy – mający określone konsekwencje. Ponieważ postępowanie zmieniło swój charakter, będą tu miały zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym te związane z udostępnianiem akt sprawy. Skład orzekający podkreślił, że dyspozycja art. 73 k.p.a. jest jasna i stanowi wprost, że organ administracji publicznej jest obowiązany w każdym
stadium postępowania umożliwić stronie m.in. przeglądanie akt.

W rozpoznawanej sprawie, wbrew tej zasadzie, odmówiono skarżącej udostępnienia pełnych akt sprawy, m.in. ofert złożonych przez konkurencyjnych świadczeniodawców, pomimo że skarżąca o to wnosiła. Uzasadniając odmowę, powołano się na ustawę o ochronie danych osobowych oraz na ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wskazano, że oferty współuczestniczące w postępowaniu zawierały dane wrażliwe, podlegające szczególnej ochronie i z tego powodu nie podlegały udostępnieniu innym świadczeniodawcom. W konsekwencji skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z pełnymi aktami postępowania konkursowego, które stały się częścią akt administracyjnych, a co za tym idzie, nie mogła precyzyjnie sformułować swoich zastrzeżeń i odnieść się do postępowania. Ponadto, akta do których skarżącej odmówiono dostępu, nie były objęte klauzulą poufności, o której mowa w ustawie o swobodzie działalności. W tej sytuacji, zdaniem Sądu oczywistym jest, że prowadząc postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i przestrzegając zasad tego postępowania, Fundusz nie może naruszać reguł wynikających zarówno z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jak i ustawy o ochronie danych. Niemniej, ograniczenia wynikające z powyższych ustaw w zakresie przestrzegania norm w nich zawartych nie mogą naruszać jednocześnie zasad obowiązujących w postępowaniu odwoławczym prowadzonym według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Tym samym stanowisko organów NFZ, że oferta konkurencyjnego świadczeniodawcy nie może w sposób całkowity podlegać jakiemukolwiek ujawnieniu innym świadczeniodawcom, nie zasługuje na akceptację.

Będę z uwagą śledziła kierunek linii orzeczniczej w opisanej płaszczyźnie i obserwowała, czy dokonana zmiana ma charakter trwały. Być może będziemy świadkami przerwania monopolu organów NFZ w zakresie dokonywanej przez nie wykładni i interpretacji regulacji prawnych. Należy podkreślić, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważał pogląd, iż Fundusz ma prawo ograniczyć dostęp uczestnika postępowania konkursowego, który przegrał konkurs, do ofert konkurencyjnych świadczeniodawców. Jednakże, co znamienne, orzeczenia te nie zapadały jednomyślnie.

Justyna Straka

prawnik

 

Autorka pracuje w Kancelarii Prawniczej „Krislex” w Bydgoszczy,
www.facebook.com/krislex.bydgoszcz, justyna.straka@krislex.pl