Paracetamol jak muchomor sromotnikowy

MEDCIUS 10/2012

Paracetamol jak muchomor sromotnikowy

z dr n. med. Hanną Lewandowską-Stanek, ordynatorem Regionalnego Ośrodka Toksykologii Klinicznej rozmawia Jerzy Jakubowicz

• Powierzenie organizacji V Ogólnopolskiego Zjazdu Naukowego Toksykologii Klinicznej, który odbył się w dniach 7-9 września br. ośrodkowi lubelskiemu, to duże wyróżnienie.

– Nasz Ośrodek Toksykologii Klinicznej jest jednym z lepszych ośrodków w kraju, co było podkreślane w czasie poprzednich spotkań kardiotoksykologicznych. Specyfika naszego ośrodka jest unikalna w skali kraju, bo w jednej placówce pracuje sześciu toksykologów i sześciu kardiologów. Uważa się nas za twórców kardiotoksykologii jako takiej. Rozwijamy działalność naukową, publikujemy i wygłaszamy referaty oparte na materiałach z naszej codziennej pracy. Na ten zjazd przygotowaliśmy 21 prac, czyli najwięcej ze wszystkich ośrodków w kraju. Konsultant krajowy ds. toksykologii klinicznej wielokrotnie podkreślał, że ośrodek lubelski wyróżnia się swoją pracą.

 

• Na zjazd przybyło wielu znanych naukowców.

– Przybyło 120 gości, wśród nich znakomici specjaliści: prof. Zbigniew Gaciong („Kardiotoksykologia”), ks. prof. Jarosław Popławski z KUL-u („Czy życie duchowe może być toksyczne?”), doc. Lech Panasiuk z IMPi HW („Prawdy i mity toksykologii”), doc. Piotr Hydzik, kierownik Kliniki Toksykologii UJ, dr n. med. Piotr Burda, konsultant krajowy. Z Barcelony przybył prof. Josep Torner. Szczególnie serdecznie powitaliśmy wieloletniego naszego konsultanta krajowego prof. Janusza Pacha, którego uważamy za naszego mistrza i nauczyciela.

 

• Jakie były wiodące tematy prezentacji zjazdowych?

– Tematem dotychczas nie poruszanym, mało znanym, jest nanotoksykologia. Chcemy zasygnalizować lekarzom, że może zgłosić się pacjent z niespecyficznymi objawami, który przez długi czas był zatruwany maleńkimi cząsteczkami. Z zagadnień, którymi zajmuje się nasz ośrodek, były poruszane tematy związane z kardiotoksykologią oraz zatruciem tlenkiem węgla. Kolejny ważny problem przedstawił dr n. med. Lucjan Szponar z Instytutu Żywienia w wykładzie „Wpływ modyfikowanej żywności na genom człowieka”. Okazało się, że modyfikowana żywność, która miała pomóc w likwidacji klęski głodu na świecie, zawodzi. Zwiększenie plonów z modyfikowanej żywności trwa tylko 2-3 lata, a potem ponownie dochodzi do zmniejszenia plonów.

 

• Wielkie zaniepokojenie wzbudzają uszkodzenia wątroby po zażyciu paracetamolu.

– Paracetamol wiąże się bardzo silnie z komórką wątrobową i poprzez cytochrom P450 uszkadza wątrobę tak trwale, że to uszkodzenie jest porównywalne z działaniem muchomora sromotnikowego. Czasami przebieg zatrucia jest tak piorunujący i ciężki, że konieczna jest transplantacja wątroby. Jednoczesne spożycie alkoholu zdecydowanie zwiększa toksyczność paracetamolu. Uważa się, że dawka 10 g paracetamolu na dobę (20 tabletek) jest dawką zagrażającą życiu. Szczególne niebezpieczeństwo paracetamolu polega również na tym, że jest on szeroko dostępny bez recepty i jest składnikiem wielu środków przeciwbólowych (np. Apap). Pacjent z podejrzeniem zatrucia paracetamolem (szybko występuje zażółcenie powłok) powinien trafić do ośrodka toksykologicznego, gdzie są wyszkoleni lekarze, leki i aparatura. Jeżeli jest to wstępna faza zatrucia, wykonujemy płukanie żołądka, podajemy węgiel aktywowany, który zmniejsza szybkość wchłaniania się paracetamolu. Odtrutką jest N-acetylocysteina (czyli ACC używany przy przeziębieniach), która blokuje receptor wątroby dla paracetamolu. Leczenie w ośrodku zatruć jest bardzo intensywne, dajemy roztwór glukozy, argininę, legalon, a jeżeli zachodzi potrzeba, wykonujemy dializę albuminową przy użyciu aparatu Mars – jest to działanie pomostowe do przeszczepu wątroby.

 

• Na Lubelszczyźnie szczególnie częste są zatrucia tlenkiem węgla.

– W naszym regionie są jeszcze liczne domy z piecami, a także nieszczelne piecyki gazowe w łazienkach. Pierwszym objawem zatrucia jest utrata przytomności, co w przypadku kąpieli w wannie grozi utopieniem. Bardziej szkodliwe są małe stężenia CO, ale dawkowane w dłuższym czasie. Pierwsza pomoc polega na wyniesieniu chorego ze strefy skażonej. Należy pamiętać, że ratownicy muszą być odpowiednio zabezpieczeni, bo inaczej sami ulegną zatruciu. Lekiem z wyboru jest podawanie stężonego tlenu. Podejrzenie uwalniania się tlenku węgla jest podstawą do wejścia do mieszkania bez zgody domowników czy sądu.

 

• Czy tak reklamowane i zażywane bez kontroli suplementy diety są bezpieczne?

– W amerykańskich periodykach medycznych suplementy diety są nazywane wilkiem w owczej skórze. Problem stosowania suplementów i wiara w te preparaty narasta. Farmaceuci sygnalizują, że pacjenci na suplementy nie żałują pieniędzy, nawet kosztem leków zapisanych przez lekarza specjalistę. Suplementy miewają elementy toksyczne, nawet jeżeli są to środki ziołowe. Czyli mają one wątpliwe działanie pozytywne, a jednocześnie mogą być szkodliwe.