Nie drżyj na fotelu – słuchaj muzyki!

MEDICUS 8-9/2011

Nie drżyj na fotelu – słuchaj muzyki!

z Wiolettą Bereziewicz, asystentem naukowo-dydaktycznym z Zakładu Stomatologii Zintegrowanej w Katedrze Ortodoncji ISCM Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie rozmawia Anna Augustowska

 

• Lęk przed leczeniem stomatologicznym to jeden z czterech najbardziej rozpowszechnionych lęków. Skąd się bierze? Kogo bardziej dotyka: dorosłych czy dzieci; kobiet czy mężczyzn?

– Lęk antycypacyjny w najprostszy sposób zdefiniował prof. Zdzisław Jan Ryn: „Człowiek więcej boi się tworów własnego umysłu niż konkretnej rzeczywistości”. Z psychologicznego punktu widzenia zachowanie pacjenta u stomatologa jest uwarunkowane konfliktem motywacyjnym pomiędzy dążeniem a unikaniem. Konflikt ten występuje, gdy jakiś cel, zaspokajający określoną potrzebę ma jednocześnie wartość pozytywną i negatywną. Z jednej strony, dolegliwości chorobowe lub obrona przed nimi zachęcają pacjenta do zgłoszenia się na wizytę do stomatologa, z drugiej zaś lęk wywołuje chęć ucieczki. Dysponujemy jeszcze zbyt małą ilością materiału badawczego, aby porównać częstość występowania lęku u dzieci i dorosłych. Zdecydowanie częściej kobiety przyznają się do odczuwanego lęku przed leczeniem stomatologicznym. Ale też spotyka się mężczyzn nie odwiedzających gabinetu stomatologicznego nawet przez 17 lat.

 

• Według badań, które pani prowadzi w Katedrze Ortodoncji UJCM w Krakowie, jakiego typu muzykę można zastosować do pokonywania „lęku stomatologicznego”? Czy jeśli lubię muzykę jazzową, to przy „borowaniu” mojego zęba założy mi pani słuchawki z Davisem czy raczej z Mozartem albo Chopinem?

– W badaniach prowadzonych przez naszą Katedrę Ortodoncji zastosowano utwory muzyczne, m.in.: Cantelouba, Rubinsteina, Mozarta, Schumanna. Rodzi się pytanie, dlaczego muzyka klasyczna? Muzyka ta przedstawia największe bogactwo form, rodzajów i odmian stylistycznych, ale też największe bogactwo ekspresji. Ten gatunek muzyczny dysponuje największymi możliwościami budowania nastroju. Zdaniem członków Francuskiego Stowarzyszenia Badań i Stosowania Technik Psychomuzycznych muzyka pobudza reakcje psychologiczne, ma również wpływ na zmienność nastroju i związane z nim zachowania. Każdy program muzyczny, przeznaczony dla pacjentów powinien mieć przede wszystkim działanie terapeutyczne i powinien być tworzony przez zespół specjalistów z zakresu nie tylko psychologii, ale przede wszystkim muzykoterapii. Zgodnie z zasadami programowania muzyki terapeutycznej prof. Tadeusza Natansona, odpowiednie dźwięki mogą wpływać na wyobraźnię człowieka, absorbując jego myśli, a przy tym regulować emocje, lęk, niepokój, reakcje psychoimmunologiczne i fizjologiczne, a także procesy psychoendokrynne. Pozytywny nastrój i odpowiednie nastawienie pacjenta do leczenia stomatologicznego umożliwia poprawienie relacji lekarz – pacjent.

 

• Jak działa mechanizm likwidacji albo ograniczenia lęku przed leczeniem stomatologicznym? Może łatwiej i szybciej ograniczy go zastosowanie dobrego znieczulenia?

– Liczba badań, dotycząca skutecznych metod walki z lękiem antycypacyjnym w stomatologii jest niewielka, gdyż tematyka ta wymaga interdyscyplinarnego podejścia do problemu i prób dotarcia do źródeł reakcji lękowych pacjenta, nawiązania lepszego kontaktu emocjonalnego z pacjentem, zdobycia jego zaufania. Nie istnieje recepta na całkowite wyeliminowanie lęku. Znieczulenie miejscowe znosi uczucie bólu, ale tylko w aspekcie fizjologicznym i nie ma wpływu na psychologiczny wymiar lęku. Ten można redukować, stosując różne techniki terapeutyczne. Jedną z szerokiego wachlarza stosowanych technik jest zastosowanie muzyki przed i podczas leczenia stomatologicznego. Warto podejmować próby redukcji lęku antycypacyjnego, gdyż jego skutkiem w stomatologii wielospecjalistycznej są zaniedbania, prowadzące do przewlekłych zakażeń jamy ustnej, chorób przyzębia, próchnicy, a nawet chorób odogniskowych, które zostawiają ślady w psychice pacjenta i wpływają w znacznym stopniu na obniżenie jakości życia chorego.