Specjalizacyjne dylematy

MEDICUS 06/2011

Specjalizacyjne dylematy

 

Często słyszy się, że specjalizujący się lekarze napotykają na przeszkody w realizacji programów specjalizacji. Bywa, że kłody pod nogi rzucają im opiekunowie specjalizacji, czasem ordynatorzy oddziałów czy kierownicy klinik, niekiedy zaś problemy stwarzają pracodawcy. Najczęściej wynikają one z nieznajomości obowiązujących przepisów, w niektórych przypadkach są, niestety, wyrazem złej woli.

W związku z tymi dylematami szkolących się lekarzy i licznymi pytaniami, postanowiliśmy najczęstsze z nich skierować do ministerstwa zdrowia. Na nasze pytania odpowiedział rzecznik prasowy ministerstwa – Piotr Olechno.

• Czy wytyczne, dotyczące zasad realizacji szkolenia specjalizacyjnego, kierowania na staże i kursy specjalizacyjne, wyznaczania terminów odbywania staży, różnią się w zależności od trybu specjalizacji (rezydentura, etat, umowa cywilno-prawna, płatny urlop szkoleniowy)?

– Nie. Zasady realizacji programu specjalizacji są jednakowe dla wszystkich lekarzy, niezależnie od trybu odbywania szkolenia specjalizacyjnego.

 

• Czy lekarz ma prawo wyboru opiekuna specjalizacji?

– Lekarz odbywa specjalizację pod kierunkiem wybranego przez siebie lekarza, ale spośród lekarzy zatrudnionych w danej jednostce i wyznaczonych przez jej kierownika w porozumieniu z właściwym konsultantem wojewódzkim.

 

• Kto jest odpowiedzialny za opracowanie szczegółowego planu specjalizacji?

– Ustalanie lekarzowi odbywającemu specjalizację zakresu oraz terminów realizacji szczegółowego programu specjalizacji w jednostce prowadzącej szkolenie, a także kierowanie na staże kierunkowe i kursy należy do obowiązków kierownika specjalizacji.

 

• Czy jednostka prowadząca staże specjalizacyjne może odmówić przyjęcia na staż?

– Jedynie w przypadku, gdy liczba chętnych przewyższa możliwości szkolenia tej jednostki. W takiej sytuacji powinna decydować kolejność zgłoszeń lekarzy oraz termin planowanego zakończenia przez nich specjalizacji.

 

• Czy dopuszczalne jest realizowanie staży lub kursów w ramach urlopu wypoczynkowego? Proceder taki umożliwia pracodawcy skrócenie czasu nieobecności lekarza w miejscu pracy.

– Przepisy prawne nie regulują tej kwestii.

 

• Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego publikuje do 31 grudnia każdego roku na stronie internetowej listę podmiotów prowadzących kursy szkoleniowe, objęte programem specjalizacji. Co ma zrobić lekarz w przypadku konieczności odbycia w ostatnim roku specjalizacji obowiązkowego kursu, jeśli takiego kursu nie ma w wykazie CMKP?

– CMKP gromadzi informacje o kursach specjalizacyjnych i doskonalących, i corocznie udostępnia je na swojej stronie internetowej. Publikacje te są wynikiem współpracy CMKP z uczelniami medycznymi, instytutami naukowo-badawczymi, samorządem lekarskim, medycznymi towarzystwami naukowymi oraz konsultantami krajowymi w poszczególnych dziedzinach medycyny. W wyniku tych działań lekarze mają zapewniony udział we wszystkich obowiązkowych kursach specjalizacyjnych. W przypadku, gdy specjalizacje w danej dziedzinie odbywa mała liczba osób, niektóre kursy mogą być organizowane rzadziej niż raz w roku. W takim przypadku kierownik specjalizacji powinien skierować lekarza na kurs wcześniej niż w ostatnim roku specjalizacji. Jeżeli mimo wszystko lekarz nie odbędzie kursu w odpowiednim czasie, ma możliwość przedłużenia specjalizacji do czasu zrealizowania kursu.

 

• Czy lekarz w trakcie szkolenia specjalizacyjnego może wystąpić z wnioskiem o zmianę kierownika specjalizacji?

– Zmiana kierownika specjalizacji jest możliwa w uzasadnionych przypadkach, zarówno na wniosek zainteresowanego lekarza, jak również na wniosek kierownika specjalizacji.

 

• Co ma zrobić szkolący się lekarz w przypadku, gdy kierownik specjalizacji zrezygnuje z pełnionej funkcji?

– Powinien mieć wyznaczonego nowego kierownika specjalizacji, o ile to możliwe w tej samej jednostce lub w przypadku braku takiej możliwości powinien zostać przeniesiony do innej jednostki. Sprawy takie lekarz powinien uzgadniać z wojewódzkim ośrodkiem, który skierował go do odbywania specjalizacji.

 

• Czy ordynator oddziału, kierownik kliniki lub opiekun specjalizacyjny mają prawo odmówić lekarzowi w trakcie specjalizacji udziału w obowiązkowych stażach i szkoleniach wynikających z programu specjalizacji?

– Szkolenie specjalizacyjne powinno się odbywać zgodnie z planem.

 

• Czy pracodawca, który wyraził zgodę na szkolenie specjalizacyjne lekarza, może ją w trakcie trwania szkolenia specjalizacyjnego wycofać? Jakie są tego konsekwencje?

– Pracodawca może wycofać zgodę na szkolenie specjalizacyjne lekarza. W takiej sytuacji lekarz powinien się zgłosić do wojewódzkiego ośrodka z prośbą o wyznaczenie nowego miejsca odbywania specjalizacji. W przypadku braku takiego miejsca, lekarz oczekuje na zwolnienie się miejsca szkoleniowego.

 

• Jak może dokończyć specjalizację lekarz, którego oddział nie otrzymał kontraktu lub został zlikwidowany?

– W przypadku likwidacji jednostki lub zaprzestania spełniania przez nią warunków do prowadzenia specjalizacji, lekarz powinien zostać skierowany do innej jednostki uprawnionej do szkolenia specjalizacyjnego.

 

• Lekarze w trakcie szkolenia w specjalizacjach zabiegowych często skarżą się, że nie są dopuszczani do zabiegów. Niektórzy przez cały okres szkolenia jedynie asystują przy zabiegach, nie mogąc ich wykonać samodzielnie. Jak egzekwować w tych przypadkach prawo do szkolenia?

– W sytuacji uniemożliwiania lekarzowi realizacji programu specjalizacji powinien on wystąpić z wnioskiem o zmianę kierownika specjalizacji lub przeniesienie do innej jednostki szkolącej.

 

• Jakie konsekwencje prawne można wyciągać wobec osób, które utrudniają odbycie szkolenia specjalizacyjnego w przewidzianym przepisami terminie?

– Przypadki utrudniania realizacji programu specjalizacji lekarze powinni zgłaszać właściwemu konsultantowi wojewódzkiemu, który koordynuje i nadzoruje m.in. sprawy związane ze szkoleniem specjalizacyjnym w województwie.

 

• Co powinien zrobić lekarz, który z winy swojego przełożonego nie zdążył zrealizować w wyznaczonym czasie programu specjalizacji?

– Powinien sygnalizować problemy z realizacją programu specjalizacji (kierownikowi specjalizacji, wojewódzkiemu ośrodkowi, właściwemu konsultantowi wojewódzkiemu, konsultantowi krajowemu lub ministerstwu zdrowia) w trakcie odbywania szkolenia tak, aby zapobiec sytuacji niezrealizowania jej programu w przewidzianym okresie.

 

• Kierownik Wojewódzkiego Centrum Zdrowia Publicznego skreśla lekarza z rejestru m.in. w przypadku stwierdzenia upływu czasu, w którym lekarz był obowiązany ukończyć specjalizację. Jakie kroki prawne może podjąć lekarz, jeżeli nieukończenie specjalizacji w terminie nie wynikało z jego winy, a z winy jego przełożonych? Czy słyszał Pan o pozwach z powództwa cywilnego w sprawach tego typu?

– W przypadku niezrealizowania specjalizacji w terminie lekarz, w uzasadnionych przypadkach, ma możliwość ubiegania się o przedłużenie specjalizacji przez ministra zdrowia. Nie dysponujemy informacjami o składanych pozwach z powództwa cywilnego w takich sprawach.

 

• Jakie środki może przedsięwziąć MZ wobec placówek, w których szkolenia specjalizacyjne przebiegają w sposób nieprawidłowy?

– Minister zdrowia zwraca się do danej jednostki z prośbą o wyjaśnienie sytuacji lub, gdy to nie wystarcza, może zlecić właściwemu konsultantowi krajowemu dokonanie kontroli w danej jednostce. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli zostaną stwierdzone uchybienia uniemożliwiające dalsze prowadzenie szkolenia specjalizacyjnego, minister zdrowia może zmniejszyć liczbę miejsc szkoleniowych w jednostce lub całkowicie pozbawić ją uprawnień do prowadzenia specjalizacji.

W przypadku, gdy pracodawca uniemożliwił lekarzowi odbywającemu specjalizację w ramach rezydentury zrealizowanie szkolenia specjalizacyjnego w terminie, minister zdrowia może wystąpić do niego o zwrot środków finansowych, jakie były do danej jednostki kierowane z przeznaczeniem na wynagrodzenie lekarza rezydenta.

 

• Lekarze często obawiają się, że zgłaszając nieprawidłowości związane z realizowaniem programu specjalizacj,i narażą się swoim szefom. Czy istnieje możliwość zgłoszenia nieprawidłowości z zachowaniem pełnej anonimowości? Czy takie skargi będą przez ministerstwo zdrowia rozpatrywane?

– Ministerstwo zdrowia wielokrotnie podejmowało interwencje w przypadkach zgłaszanych nieprawidłowości w realizacji programu specjalizacji bez ujawniania danych zgłaszającego.

Marek Derkacz