Oświadczenia pilnie oczekiwane

MEDICUS 5/2011

Oświadczenia pilnie oczekiwane

z Elżbietą Ganczarską – lekarzem rodzinnym z Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, kierownikiem PLR „Zdrowie” w Lublinie rozmawia Anna Augustowska

 

• Do końca czerwca br. lekarze rodzinni od każdego ze swoich pacjentów muszą odebrać trzy oświadczenia: informację, komu przekazywać dane o jego stanie zdrowia, wskazanie, kto może mieć wgląd w jego dokumentację medyczną (także po jego śmierci) i zgodę na leczenie. Wystarczy czasu?

– Rozporządzenie weszło w życie zaledwie w styczniu tego roku i nie sądzę, aby pół roku wystarczyło na jego realizację. Tym bardziej, że dokument nie jest do końca jednoznaczny. M.in. nie wiadomo, czy pacjent może podać więcej niż jedną osobę, którą upoważni do wglądu w dokumentację itp. Szkoda, bowiem blisko rok trwały prace w ministerstwie zdrowia nad tym rozporządzeniem, a tworzenie dokumentu zostało poprzedzone licznymi konsultacjami, swoje uwagi zgłaszali m.in.: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Narodowy Fundusz Zdrowia, Główny Urząd Statystyczny, Naczelna Izba Lekarska, Izba Pielęgniarek i Położnych, konsultanci krajowi, towarzystwa medyczne.

 

• Jak więc brzmią konkretnie zapisy tego rozporządzenia?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (DzU Nr 252, poz. 1697) w paragrafie 8 stanowi, że w dokumentacji indywidualnej wewnętrznej zamieszcza się lub dołącza do niej oświadczenie pacjenta:

1) o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania informacji o jego stanie zdrowia i udzielonych świadczeniach zdrowotnych, ze wskazaniem imienia i nazwiska osoby upoważnionej oraz danych umożliwiających kontakt z tą osobą albo oświadczenie o braku takiego upoważnienia;

2) o upoważnieniu osoby bliskiej do uzyskiwania dokumentacji (także po śmierci pacjenta), ze wskazaniem imienia i nazwiska osoby upoważnionej albo oświadczenie o braku takiego upoważnienia;

3) o wyrażeniu zgody albo zezwolenie sądu opiekuńczego na przeprowadzenie badania lub udzielenie innego świadczenia zdrowotnego na zasadach określonych w rozdziale 5 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Oświadczenia wymienione w pkt 1 i 2 służą realizacji praw pacjenta w zakresie zachowania tajemnicy informacji o stanie jego zdrowia, a także udzielonych mu świadczeń zdrowotnych oraz do wskazania osoby, której te informacje lub/i dokumentacja medyczna mogą być przekazane w chwili obecnej i w przyszłości.

Oświadczenie, o którym mowa w pkt 3, ma odmienny charakter i w związku z tym, powinno być składane każdorazowo przy udzielaniu świadczenia zdrowotnego. Jednak, zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale 5 ustawy o prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta, do których odwołuje się w tym zakresie rozporządzenie, udzielenie takiej zgody w formie pisemnej wymagane jest tylko w przypadku zabiegu operacyjnego i zastosowanych metod diagnostycznych oraz leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta. W przypadku świadczeń udzielanych przez lekarza rodzinnego taka zgoda może być wyrażona ustnie albo poprzez takie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom (np. obejrzeniu gardła) albo brak takiej woli.

 

• Ilu pacjentów należących do Pani praktyki już złożyło stosowne dokumenty?

– W przypadku lekarza rodzinnego, oświadczenie złożone przez pacjenta zachowuje ważność do czasu jego odwołania lub zmiany bez konieczności powtarzania przy każdej wizycie u lekarza. Tak więc nawet jeśli ktoś złożył takie oświadczenie kilka lat temu – zachowuje ono cały czas ważność.

W naszej Praktyce Lekarza Rodzinnego „Zdrowie” która liczy ok. 3900 osób, już od jakiegoś czasu zbieraliśmy oświadczenia woli pacjenta, wyznaczające osobę „powiernika”. Sądzę, że w ten sposób uzyskaliśmy oświadczenia od ok. 25 procent osób. Sytuacja była o tyle prostsza, że wynikała z woli pacjenta – wcześniej o takich możliwościach poinformowanego – a nie tak, jak teraz „z obowiązku” zarówno lekarza, jak i „obowiązku” pacjenta. To rodzi obecnie dylematy typu: czy upoważnić syna czy córkę; może kogoś obrażę? Ostatnio moja pacjentka – osoba samotna – zapytała: Kogo mam upoważnić? Nie mam nikogo.

 

• W jaki sposób staracie się Państwo zbierać dokumenty? Przy okazji wizyty pacjenta czy może wysyłacie pisma pocztą ?

– W chwili obecnej każdy pacjent pojawiający się w praktyce otrzymuje oświadczenia do wypełnienia i informację o konieczności zgłoszenia się pozostałych członków rodziny do praktyki.

 

• Czy wiadomo, z czym wiąże się niedotrzymanie wyznaczonego przez ministerstwo terminu?

– Opierając się na wyjaśnieniach rzecznika prasowego ministerstwa zdrowia Piotra Olechno, dokumentacja ma być tworzona na bieżąco zgodnie z obowiązującą ustawą. Ale co z pacjentami, którzy nie pojawią się do 1 lipca br. u swojego lekarza? To pytania do prawnika. Konieczna jest jednoznaczna interpretacja rozporządzenia – wg Rzecznika Praw Pacjenta Krystyny Barbary Kozłowskiej: „Oświadczenia powinny być złożone przez pacjentów do końca czerwca 2011 roku”. Maria Kukawska z Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach mówi: „Moim zdaniem, nie oznacza to, że trzeba jeździć do domów pacjentów, ale zebrać stosowne oświadczenie, gdy pacjent zgłosi się do gabinetu w celu uzyskania porady”. Jak widać, musimy to wyjaśnić w ministerstwie zdrowia, a czasu jest coraz mniej…