Jedyny taki w Polsce

Jedyny taki w Polsce

z dr. n. med. Andrzejem Wojtyłą, dyrektorem Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie rozmawia Jerzy Jakubowicz

 

 • Jako nowy szef Instytutu, jakie kierunki działania tej placówki będzie pan preferował?

– Skupimy się przede wszystkim na działalności naukowej, która nie dotyczy tylko polskich problemów, ale również europejskich i światowych. Żyjemy w zjednoczonej Europie i do większości projektów badań staramy się pozyskiwać granty europejskie. Aby je łatwiej uzyskać, współpracujemy z szeregiem instytutów i placówek naukowo-badawczych w kraju i zagranicą. Gdy byłem Głównym Inspektorem Sanitarnym, z mojej inicjatywy powstało Konsorcjum Zdrowia Publicznego, w skład którego weszły m.in. Akademie Medyczne w Warszawie i Poznaniu, Instytut Onkologii w Warszawie, Instytut Medycyny Wsi w Lublinie, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi oraz Instytut (IPRJ) w Lyonie, kierowany przez prof. Petera Boyle’a.

Pierwszy wykonany program to „Badanie zachowań zdrowotnych kobiet w ciąży i wpływ tych zachowań na urodzone potomstwo”. Badanie zostało wykonane na grupie 3400 kobiet z noworodkami we wszystkich oddziałach położniczych w kraju. W 2010 r. wykonaliśmy drugie takie badanie z jednoczesnym systemem monitoringu matki i dziecka, który jest wykonywany w Instytucie w Lublinie. Badania wykazały, że zachowania zdrowotne kobiet na wsi są lepsze dzięki tradycyjnemu sposobowi życia – nie palą papierosów, mało piją alkoholu, wcześniej wchodzą w wiek rozrodczy.

Rozpoczęliśmy również drugie badanie – zachowań zdrowotnych młodzieży (które jest kontynuacją badań z 2009 r.) pod kątem szkodliwości używanych dopalaczy. Czekamy na zatwierdzenie programu badań zachowań zdrowotnych kobiet w ciąży w okręgu lwowskim. Marzy mi się powstanie Centrum Zdrowia Publicznego Europy Środkowej i Wschodniej, co może pomóc w zmniejszeniu dysproporcji stanu zdrowia naszych społeczeństw w stosunku do ludności Europy Zachodniej.

 

• Czy lubelski Instytut ma swoje odpowiedniki w innych krajach?

– Instytuty Zdrowia Publicznego są na całym świecie, m.in. w Azji (Indie, Chiny, Korea), w Australii (Sydney), w południowej części USA (Teksas), także w Europie, m.in. na Węgrzech (Pécs), we Włoszech (Mediolan). Będąc na wielu zjazdach międzynarodowych, uczestnicząc w pracach międzynarodowych organizacji, mam pełne prawo stwierdzić, że nasz Instytut jest bardzo dobrze oceniany naukowo. W niektórych dziedzinach jest placówką wiodącą, m.in. chorób odzwierzęcych, toksykologii czy w badaniach statystycznych i epidemiologicznych. Organizujemy konferencje naukowe o zasięgu międzynarodowym, nasi pracownicy biorą udział w międzynarodowych kongresach zdrowia publicznego, ostatnio m.in. w Denver – USA (6 naszych wystąpień) i w Amsterdamie (3 wystąpienia).

 

• Instytut prowadzi działalność szkoleniową i wydawniczą.

– Zakład Medycyny Rodzinnej prowadzi szkolenia podyplomowe w ramach specjalizacji z medycyny rodzinnej. Nasze periodyki: „Annales of Agricultural and Environmental Medicine” (AAEM) oraz „The Journal of Pre-Clinical and Clinical Research” są wyżej notowane na liście filadelfijskiej niż ich odpowiedniki amerykańskie czy australijskie. Z tego powodu zagraniczni autorzy zwracają się do nas z prośbą o publikacje swoich prac w tych pismach. Wydajemy również pismo „Medycyna Ogólna” w wersji językowej polskiej, angielskiej i ukraińskiej. Z inicjatywy Instytutu wdrażany był w kraju autorski program Rejestru Usług Medycznych (RUM). Instytut Medycyny Wsi od lat włącza się w prace nad reformą systemu opieki zdrowotnej Polski, wykorzystując swoje doświadczenie w dziedzinie medycyny ogólnej, rodzinnej i środowiskowej oraz medycyny i higieny pracy na wsi.

 

• Niektóre z zakładów i poradni specjalistycznych Instytutu są unikalne w skali regionu, a nawet kraju.

– Mamy duży Zakład Chorób Odzwierzęcych, praktycznie jedyny w Polsce, który profesjonalnie zajmuje się tym problemem. Największym problemem jest obecnie borelioza przenoszona przez kleszcze, na którą narażonych jest 200 tys. pracowników leśnictwa i rolnicy. Zmniejszyło się natomiast zagrożenie brucelozą, która do niedawna dominowała, dzięki temu możemy powiedzieć, że nasze mleko jest bezpieczne. Pewnym problemem jest nadal toksoplazmoza u kobiet w ciąży oraz bąblowiec.

Poradnia leczenia otyłości realizuje unikalny, autorski program, prowadzony w warunkach ambulatoryjnych i szpitalnych. Polega on głównie na zmianie mentalności pacjentów, czyli pracy z psychologiem, podjęciem wysiłku fizycznego, a nie tylko na ograniczaniu jedzenia.

Poradnia diabetologiczna i leczenia stopy cukrzycowej jest jedyną tego typu placówką w regionie. Dysponujemy unikalnym aparatem diagnostycznym – pedobarografem. Pozwala on na określenie nacisku stopy na powierzchnię, co pozwala nam znaleźć miejsce, które będzie najbardziej podatne na wystąpienie pierwszej rany. Dzięki temu możemy zastosować profilaktycznie specjalne wkładki do butów, zapobiegające powstawaniu ran. Na oddziale i w warunkach ambulatoryjnych leczone są z dobrym skutkiem także zaawansowane przypadki stopy cukrzycowej. Niestety, kontrakt z NFZ na 2011 r. jest zbyt mały i część pacjentów będzie pozbawiona możliwości leczenia w naszej poradni.

Mamy także unikalną poradnię diagnostyki i leczenia bezdechów sennych.

Andrzej Wojtyła, specjalista z zakresu zdrowia publicznego, posiada certyfikaty z administracji ochrony zdrowia Georgetown University w Waszyngtonie oraz z zarządzania ochroną zdrowia uniwersytetu George Washington w Waszyngtonie. W latach 1992-1993 pełnił funkcję ministra zdrowia w rządzie Hanny Suchockiej, a w latach 2006-2010 był Głównym Inspektorem Sanitarnym. Od września 2010 r. jest dyrektorem Instytutu Medycyny Wsi w Lublinie. W latach 1991-1993 i 1997-2005 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Sejmowej Komisji Zdrowia.